Bağlanma Stillerimiz ve Şemalarımız Arasındaki Bağlantı Nelerdir?
Gündelik yaşantımızda pek çok farklı deneyimle karşılaşıyoruz ve bu süreçte yeni bağlar kuruyoruz. Kurduğumuz bağlar bazen güven verici olurken bazen bizler için zorlayıcı olabiliyor. Geçmiş öykülerimizden özellikle çocukluk dönemimizdeki ilk bağlanma adımlarımızdan getirdiğimiz bazı olumsuz yaşantılar olabilir. Peki nedir bu geçmişten getirdiğimiz bağlanma stilimiz?
Doğduğumuz andan itibaren çevremizden birçok şey öğreniriz. Bize bakım veren ailemiz bu süreçteki rehberimizdir. Bağlanmayı da en temelde ailemizle kurduğumuz ilişki içerisinde öğreniriz. Bu yolculukta öğrendiklerimiz ve sergilediğimiz tutumlar, yetişkin ilişkilerimizi nasıl yönettiğimizi belirleyen temel faktörlerden biridir.
Bu süreçte geliştirdiğimiz düşünce ve inanç kalıpları yani şemalarımız, geçmiş deneyimlerimizin bir yansıması olarak karşımıza çıkar. Bağlanma stillerimiz ve şemalarımız arasında oldukça güçlü bir bağlantı vardır çünkü geçmişteki bağlanma deneyimlerimizin bugünkü ilişkilerimizi nasıl etkilediğini anlamamıza yardımcı olur.
Şema terapi yönteminin bizlere sunduğu şemalara baktığımızda yaşantımıza şemaların ve bağlanma stillerimizin direkt etkisini görebiliriz.
Bu şemalara kısaca bakacak olursak;
Kopukluk ve Reddedilmişlik Alanı: Terk edilme -Kuşkuculuk / Kötüye Kullanılma- Duygusal Yoksunluk- Kusurluluk / Utanç -Sosyal İzolasyon / Yabancılaşma
Zedelenmiş Özerklik ve Performans Alanı: Bağımlılık / Yetersizlik – Dayanıksızlık- Yapışıklık / gelişmemiş benlik- Başarısızlık
Zedelenmiş Sınırlar Alanı: Haklılık / görkemlilik Yetersiz öz denetim
Başkalarına Yönelimlilik Alanı: Boyun Eğicilik / geri çekilme -Kendini feda etme- Onay arama
Aşırı Tetikte Olma ve Baskılama Ketleme Alanı: Karamsarlık Şeması – Duyguları bastırma / aşırı sorumluluk – Yüksek / acımasız standartlar ve aşırı eleştirellik -Cezalandırıcılık / acımasızlık şemaları olarak bahsedebiliriz (Rafaeli, Berstein, & Young , 2012).
Şemalarımızı anlamak, içinde bulunduğumuz durumların daha fazla farkına varmamıza ve bu durumlara verdiğimiz tepkileri iyileştirmemize yardımcı olabilir. Bu noktada, Şema Terapi oldukça faydalı bir yöntemdir. Çocukluk çağı deneyimlerimiz ve şimdiki ilişkilerimiz üzerine düşündüğümüzde, kendi ihtiyaçlarımızı daha iyi anlayabilir ve bu doğrultuda sağlıklı değişimler gerçekleştirebiliriz.
