Ebeveyn Tutumları Yetişkin Çocuğun Psikolojisini Nasıl Etkiler?
Dünyaya gözlerimizi açtığımız ilk andan itibaren varlığımızı sürdürebilmek için birilerinin şefkatine, korumasına ve rehberliğine ihtiyaç duyarız. İlk nefesimizi alırken bile bir çift sıcak ele tutunuruz; çünkü evrim, bizi yalnızca düşünen değil, hisseden ve sevgiyle büyüyen bir tür olarak şekillendirmiştir. Anne babanın uzattığı o koruyucu eller, yalnızca bedensel bir güvenliği değil, ruhun en temel ihtiyaçlarından biri olan aidiyet hissini de inşa eder. Zamanla büyür, konuşur, yürür ve kendi yolumuzu çizeriz; ama içimizde hep o ilk temasın, yetişkin çocuğa aktarılan yankısı kalır. Bu yankı, bir çocuğun iç dünyasında anlam bulan ilk söz, ilk yön ve ilk sevgi biçimidir.
Bugün olduğumuz halimiz, yetişkinliğimiz ve dünyaya bakışımız… Hepsi, bir zamanlar küçük bir çocukken gördüğümüz, duyduğumuz ve hissettiğimiz o ilk sevgiden izler taşır ve ebeveynlerimizin tutumlarının yansımasıyla şekillenir. Her anne baba, farkında olarak ya da olmayarak çocuğuna bir yaşam modeli sunar. Bu model kimi zaman özgüvenin temellerini atar, kimi zaman da korkuların sessiz kaynağı olur.Bazı evlerde çocuk, her hareketiyle kontrol edilir; sözleri çoğu zaman duyulmaz ve sevgi yalnızca itaatle ölçülür. Böyle bir ortamda büyüyen çocuk, kendini ifade etmekte zorlanabilir, özgüveni olumsuz etkilenebilir ve öfkesini çoğunlukla içe yöneltebilir.
Başka bir evde ise çocuk neredeyse her istediğini elde eder; sınırlar belirsizdir ve sorumluluk alma fırsatı çok azdır. Böyle büyüyen bireyler, dış dünyada kendi haklarını savunmakta zorlanabilir ve başkalarıyla ilişkilerinde dengeyi bulmakta güçlük çekebilir. Bir de her hareketimizin kontrol edildiği, sürekli korunduğu evler vardır. Bu durumda çocuk, kendi kararlarını vermekte güçlük yaşayabilir; bağımsızlık duygusu zayıfl ayabilir ve başkalarına olan bağımlılığı artma eğilimi gösterebilir. Oysa bazı ailelerde her şey farklıdır: Sevgiyi göstermekten çekinmezler; kuralları ise açıklayarak ve birlikte tartışarak belirlerler. Bu ortamda çocuk, kendi fikrini ifade etmeyi ve sorumluluk almayı öğrenme fırsatı bulabilir.Böyle bir aile ilişkisi, bireyin güvenli ilişkiler kurmasına, kendine güvenmesine ve toplumsal uyum sağlama becerilerini geliştirmesine katkıda bulunur. Tam da bu noktada Leo Buscaglia’nın bir sözü gelir akıllara: “Sevginin karşıtı nefret değil, kayıtsızlıktır.” Der Buscaglia. İlişkileri bitiren sevgisizlikten ziyade ilgisizlik, aldırmazlık, umursamazlıktır. Bir çocuğun ruhunda da durum farklı değildir; göz ardı edilmek, duyulmamak ve önemsenmemek, sevginin eksikliğinden çok daha derin psikolojik etkiler bırakabilir. Çünkü ebeveyn tutumları, sadece çocukluk yıllarını değil, yetişkin yaşamımızı, kararlarımızı ve ilişkilerimizi de şekillendirir.
