Bedende Taşınan Travma: Fiziksel Belirtiler Ne Anlatır?
Travmatik olayların kişideki etkileri çoğu zaman yalnızca zihinsel bir süreç olarak düşünülür. Oysa aynı zamanda insan bedeni de bu deneyimlerin sessiz bir tanığı olarak eşlik edebilir. Yaşanan yoğun korku, çaresizlik veya kontrol kaybı anları, sinir sisteminde iz bırakarak beden hafızası içinde saklanabilir (van der Kolk, 2014). Bu nedenle bazı insanlar, belirgin bir neden yokken boyun ağrısı, mide sıkışması ya da göğüste baskı gibi duyumlarla karşılaştıklarında aslında geçmiş deneyimlerin yankılarıyla karşılaşmış olabilir.
Bu noktada somatik deneyim, yani bedenin hisler aracılığıyla verdiği tepkilerin anlaşılması önem kazanıyor. Sinir sistemi tehdit algıladığında savaş-kaç-don tepkilerinden biri devreye giriyor ve bu tepkiler olay sona erdikten sonra da devam edebiliyor. Böyle olduğunda, bedende beliren travma belirtileri yalnızca fiziksel bir sorun değil, tamamlanmamış bir stres tepkisinin işareti hâline geliyor.
Tüm bunlar, zihin-beden bağlantısının travma sonrasında ne kadar güçlü çalıştığını ortaya koyuyor. Kişi olayı hatırlamasa bile bedeni hâlâ tetikte olabilir; bu da uykusuzluk, çarpıntı, sindirim problemleri veya açıklanamayan kas gerilimleriyle kendini gösterebilir. Travma çalışmalarında giderek daha fazla kabul gören yaklaşım, zihinsel süreçler ile bedensel tepkilerin birbirini sürekli etkilediğini vurguluyor (Payne, Levine & Crane-Godreau, 2015).
İyileşme sürecinin önemli bir kısmı ise bedenin bu sinyallerine dikkat vermekten geçiyor. Duygusal iyileşme, yalnızca duyguların konuşulmasıyla değil, bedenin verdiği tepkilerin anlaşılması ve güvenli bir alanda yeniden düzenlenmesiyle mümkün olabiliyor. Bedenin anlattığı hikâyeye kulak vermek, travmanın izlerini tamamen silmekten ziyade, kişinin iç dünyasında biraz daha duygusal esneklik ve hareket alanı yaratabilir.
Kaynakça:
Payne, P., Levine, P. A., & Crane-Godreau, M. A. (2015). Somatic experiencing: using interoception and proprioception as core elements of trauma therapy. Frontiers in psychology, 6, 124489.
Van der Kolk, B. A. (2023). Beden Kayıt Tutar: Travmanın iyileşmesinde beyin, zihin ve beden. Nobel Yaşam.
